Dari RAKAN Sarawak

Ekonomi gig menawarkan peluang kepada wanita Sarawak, namun mereka terperangkap dalam sektor tidak formal tanpa perlindungan sosial yang memadai. Perbandingan global menunjukkan isu sama seperti beban keluarga dan jurang digital. Untuk maju, Sarawak perlukan jaringan keselamatan sosial digital, hab komuniti dengan asuhan kanak-kanak dan latihan teknologi lanjutan bagi memastikan wanita bukan sekadar pengguna, tetapi pemacu ekonomi digital negeri.

Dalam landskap demokrasi moden, penyertaan wanita dalam politik dan tadbir urus bukan lagi sekadar isu representasi yang simbolik. Ia merupakan komponen asas dalam memastikan sesebuah negara menggubal dasar yang lebih seimbang, berdaya tahan dan responsif terhadap keperluan seluruh rakyat. Namun, di sebalik kemajuan yang diraih, realiti global dan nasional masih menampakkan jurang kuasa yang ketara. Malaysia, termasuk Sarawak, telah mencatatkan perkembangan positif, tetapi angka penyertaan wanita dalam pembuatan keputusan masih jauh daripada pariti.

Sejak berabad lamanya, masyarakat di Sarawak, khususnya yang mendiami lembah sungai dan kawasan pedalaman, telah mengamalkan nilai gotong-royong dan bantu-membantu sebagai nadi kehidupan. Nilai ini bukan sekadar warisan budaya, tetapi merupakan mekanisme kelangsungan hidup yang membolehkan komuniti menghadapi pelbagai cabaran, daripada kekurangan infrastruktur sehinggalah kepada ketidaktentuan harga hasil bumi. Dalam bahasa Iban, konsep ini dikenali sebagai penyurop; dalam komuniti Melayu, ia disebut gotong-royong; manakala dalam masyarakat Orang Ulu, semangat kolektivisme ini terpancar dalam setiap aspek kehidupan seharian. Nilai-nilai murni inilah yang menjadi landasan ideal kepada model perkongsian koperasi, satu pendekatan ekonomi kolektif yang dijanjikan mampu

From 1963 to 2026, Sarawak transformed from a medically underserved territory into an international clinical research hub, conducting global first-in-human cancer trials and achieving 73% clinic digitalisation while pursuing health autonomy under MA63 despite persistent rural infrastructure challenges.

Persiapan generasi muda untuk kerjaya idaman pada era digital menuntut gabungan seimbang antara kemahiran digital, kemahiran insaniah, pembelajaran sepanjang hayat serta sokongan bersepadu daripada kerajaan dan industri bagi memastikan kebolehpasaran dan daya saing dalam pasaran kerja global yang sentiasa berubah. Dalam mengharungi dekad 2025-2035, pendekatan ini bukan lagi pilihan, tetapi satu keperluan asas untuk terus relevan. Generasi muda hari ini perlu memahami bahawa kejayaan dalam kerjaya tidak lagi bergantung semata-mata kepada kelayakan akademik, sebaliknya memerlukan kombinasi pelbagai kemahiran yang mampu menyesuaikan diri dengan perubahan teknologi dan keperluan industri yang semakin mencabar. Proses persediaan ini harus bermula sejak awal, merangkumi aspek formal dan tidak formal dalam pendidikan, serta melibatkan kerjasama erat antara individu, institusi pendidikan, sektor swasta dan kerajaan.

The Sarawak Ombudsman Ordinance, 2023, establishes an independent body to combat maladministration. With broad investigative powers and strong independence safeguards, it enhances accountability.

Analysis of international frameworks reveals that successful Ombudsman institutions share common characteristics: robust independence safeguards, clear mandates, adequate resourcing, and systematic performance measurement. Recent data from the United Nations system, UK Legal Ombudsman, Housing Ombudsman, and Canadian parliamentary offices demonstrates measurable progress in informal conflict resolution, with most complaints resolved without formal litigation.

An Ombudsman serves as an independent, non-partisan oversight official investigating public grievances against government maladministration. By mediating disputes and recommending systemic reforms, the institution protects individual rights, ensures administrative accountability, and restores public trust without the high costs of litigation.

Sarawak memiliki sumber daya untuk mengatasi pembangunan tidak seimbang. Tumpuan pada kualiti kesihatan dan pendidikan, serta tadbir urus dan kerjasama persekutuan-negeri yang kukuh, dapat memastikan kemakmuran dinikmati semua rakyat, termasuk di kawasan terpencil.

Blockchain memperkukuh sistem kebolehkesanan halal di Sarawak dengan menyediakan rekod digital telus bagi rantaian bekalan makanan, meningkatkan keyakinan pengguna, mengurangkan risiko penipuan sijil halal, dan memperkukuh reputasi Sarawak sebagai pengeluar halal berintegriti di pasaran global.