Oleh kerana Sarawak merangkumi kawasan seluas lebih 124,000 kilometer persegi dengan 80 peratus daripadanya diliputi hutan, menyediakan perkhidmatan kerajaan yang inklusif kepada semua lapisan masyarakat, khususnya komuniti luar bandar, bukanlah tugas yang mudah. Namun, di era kerajaan elektronik, Sarawak sedang mengorak langkah proaktif untuk mewujudkan sebuah kerajaan yang benar-benar berpaksikan rakyat kerajaan yang bukan sahaja berfungsi secara digital, tetapi turut membangunkan masyarakat untuk bersedia menghadapi era digital.
Cabaran: Jurang digital bandar-luar bandar
Sebagai negeri terbesar di Malaysia dengan populasi sekitar 2.45 juta orang, cabaran utama Sarawak adalah jurang digital yang ketara antara kawasan bandar dan luar bandar. Sehingga awal 2024, liputan 4G hanya sekitar 66 peratus. Tanpa intervensi bersepadu, penduduk luar bandar berisiko terus ketinggalan daripada arus pembangunan digital dan ekonomi baharu.
Penyelesaian: Rangka kerja digital menyeluruh
Bagi menangani cabaran ini, kerajaan Sarawak telah melaksanakan pelbagai inisiatif menerusi Sarawak Digital Economy Blueprint 2030 satu pelan strategik yang menyasarkan liputan 4G sebanyak 93.6 peratus menjelang akhir 2024 dan 99.9 peratus menjelang 2030.
Inisiatif seperti SALURAN (Sarawak Linking Urban, Rural and Nation) telah menjadi pemangkin utama dalam usaha merapatkan jurang digital melalui kerjasama pelbagai agensi. Projek seperti SMART (oleh Sarawak Multimedia Authority) yang membina 600 menara telekomunikasi, MySRBN (Sarawak Rural Broadband Network), dan pelaksanaan pelan JENDELA di 636 lokasi di Sarawak memperlihatkan kesungguhan kerajaan untuk menyediakan asas prasarana digital yang mampan.
Menurut CEO Sarawak Digital Economy Corporation (SDEC), Sudarnoto Osman, apabila sasaran liputan tercapai, rakyat akan lebih mudah mengakses pusat komuniti digital seperti Digital Economic Centres (PEDi) dan Digital Community Centres (DCC) yang memberi ruang pembelajaran, inovasi dan keusahawanan digital.
Transformasi digital dalam perkhidmatan kerajaan
Pendekatan kerajaan berpaksikan rakyat turut diterjemahkan dalam transformasi e-kerajaan. Sarawak Pay (kini dikenali sebagai S Pay Global) membolehkan rakyat, termasuk di luar bandar, menjalankan transaksi tanpa tunai dengan selamat. Sehingga awal 2022, ia telah merekodkan lebih 600,000 pengguna berdaftar dan lebih 85,000 peniaga.
Selain itu, platform SarawakID sedang dipertingkatkan menjadi sistem pengenalan digital yang lebih menyeluruh, membolehkan akses kepada perkhidmatan awam dan swasta dengan satu log masuk. Usaha ini selari dengan kajian ke atas sistem SingPass Singapura, dan bakal menjadi tulang belakang kepada digitalisasi menyeluruh perkhidmatan awam menjelang 2030.
Menurut Datuk Liwan Lagang, Timbalan Menteri Utiliti dan Telekomunikasi, setakat ini hanya 35 peratus perkhidmatan kerajaan boleh diakses secara digital. Namun, sasaran 100 peratus menjelang 2030 akan dicapai melalui pelaburan dalam strategi multi-cloud, kecerdasan buatan (AI), dan infrastruktur keselamatan siber yang kukuh.
Ekosistem inklusif: Digital untuk semua
Di bawah jenama Sarawak Digital, negeri ini juga menyediakan ekosistem sokongan kepada usahawan dan bakat digital tempatan menerusi Digital Village di Samajaya, 9 Digital Innovation Hubs (DIH) dan DCC di bandar kecil serta kawasan pedalaman. Ekosistem ini menyediakan program pembangunan bakat, peluang pelaburan, dan akses ke pasaran antarabangsa.
Premier Sarawak, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Abang Haji Zohari bin Tun Datuk Aabang Haji Openg, menjelaskan bahawa negeri ini menyasarkan sumbangan ekonomi digital kepada Keluaran Dalam Negeri Kasar (KDNK) sebanyak 20 peratus atau RM56.4 bilion menjelang 2030. Pelaburan dalam teknologi seperti blockchain, AI, dan sistem pembayaran digital rentas sempadan akan menjadikan Sarawak sebagai pemain utama dalam perdagangan digital ASEAN yang diunjurkan mencecah USD1 trilion dalam lima tahun akan datang.
Impak dan masa depan
Pendekatan menyeluruh Sarawak telah mendapat pengiktirafan antarabangsa apabila kerajaan negeri menerima Anugerah Kerajaan Digital ASOCIO 2023, sekali gus meletakkan Sarawak di pentas global sebagai contoh transformasi digital yang berkesan dan inklusif.
Lebih penting, pendekatan ini membuktikan bahawa kerajaan elektronik bukan sekadar tentang teknologi, tetapi juga tentang mengutamakan rakyat menyediakan akses, membina kebolehan dan mewujudkan peluang sama rata kepada semua, tanpa mengira lokasi geografi.
Sebagaimana ditegaskan oleh Dato Sri Julaihi Narawi, Menteri Utiliti dan Telekomunikasi Sarawak, “Jika kita gagal menyediakan capaian dan peluang yang sama kepada masyarakat luar bandar, mereka akan terus tercicir.”
Melalui komitmen berterusan dan kerjasama pelbagai pihak, Sarawak sedang melakar perjalanan menuju masyarakat digital yang inklusif, selamat dan lestari bukti nyata bagaimana kerajaan elektronik boleh dan harus berpaksikan rakyat.
Rujukan
ASOCIO Digital Government Award positions Sarawak Government on global stage – SDEC | Sarawak Digital Economy Corporation Berhad. (2023). Sdec.com.my. https://sdec.com.my/web/2024/01/22/asocio-digital-government-award-positions-sarawak-government-on-global-stage/
BP Editor 11. (2024, July 15). Sarawak eyes reaching 100 pct govt online services delivery by 2030. Borneo Post Online. https://www.theborneopost.com/2024/07/15/sarawak-eyes-reaching-100-pct-govt-online-services-delivery-by-2030/
Jee, N. (2025, February 28). Sarawak’s digital economy contribution to GDP aims to hit RM56.4 billion by 2030. Sarawak Tribune. https://www.sarawaktribune.com/sarawaks-digital-economy-contribution-to-gdp-aims-to-hit-rm56-4-billion-by-2030/
Sarawak Digital and Innovation Ecosystem – SDEC | Sarawak Digital Economy Corporation Berhad. (n.d.). SDEC. https://sdec.com.my/web/sarawak-digital-and-innovation-ecosystem/
Sarawak digitalisation efforts aim to bridge urban-rural divide. (2024). Govinsider.asia. https://govinsider.asia/intl-en/article/sarawak-digitalisation-efforts-aim-to-bridge-urban-rural-divide
