Perkasa Pertanian Komuniti Demi Masa Depan Ekonomi Sarawak

Pertanian hari ini bukan lagi sekadar aktiviti tradisi, tetapi semakin diiktiraf sebagai teras penting dalam menjamin masa depan ekonomi dan kedaulatan negara.

Sarawak, dengan keluasan tanah subur dan kepelbagaian sumber asli, berada pada landasan strategik untuk mengangkat sektor ini ke tahap lebih tinggi.

Sehubungan itu, Universiti Putra Malaysia Sarawak (UPMS) tampil memainkan peranan penting dalam membina ekosistem pertanian moden melalui pendidikan, penyelidikan dan kerjasama rapat dengan komuniti.

Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, jelas terlihat bahawa kepimpinan Kerajaan Pusat dan Kerajaan Sarawak semakin menekankan sektor pertanian sebagai salah satu tiang utama pembangunan negara.

Pendekatan ini dizahirkan melalui dasar-dasar utama negeri termasuk Strategi Pembangunan Pasca COVID-19 2030 (PCDS 2030) yang menempatkan pertanian pintar dan keselamatan makanan sebagai fokus teras.

Dalam temu bual bersama RAKAN Sarawak, Pengarah UPMS, Profesor Dr. Shahrul Razid Sarbini, menegaskan bahawa kekuatan dasar yang disokong pucuk pimpinan akan lebih berkesan sekiranya diiringi kerjasama erat antara pemain industri dan universiti.

Hanya dengan gabungan ini, sebuah ekosistem pertanian yang lengkap dan mampan dapat diwujudkan.

Tambah beliau, pengalaman Malaysia dalam industri kelapa sawit menjadi bukti kukuh bagaimana lebih dua dekad lalu kerajaan, universiti dan industri berganding bahu melabur dalam pendidikan serta penyelidikan.

“Kejayaan kelapa sawit hari ini, yang terserlah bukan sahaja di ladang besar tetapi juga di kampung-kampung, lahir daripada keberanian lebih dua dekad lalu untuk melabur dalam pendidikan dan pembangunan industri tersebut,” ujar beliau.

Hasilnya, hari ini kelapa sawit bukan sahaja menjadi penyumbang utama kepada pendapatan negara, malah turut menyediakan sumber rezeki yang berterusan kepada masyarakat luar bandar.

Di Sarawak, projek pertanian komuniti mula menampakkan hasil nyata apabila UPMS, meskipun berdepan keterbatasan dana, tetap giat melaksanakan pelbagai inisiatif berimpak tinggi.

Antara yang menonjol ialah projek padi di Sebauh, Bintulu dan di Gedong, yang dilaksanakan seiring dengan aspirasi Premier Sarawak, YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Abang Haji Abdul Rahman Zohari Bin Tun Datuk Abang Haji Openg untuk meningkatkan pengeluaran beras tempatan.

Di Bintulu pula, banyak projek yang dijalankan oleh UPMS bersama Persatuan Peladang dan sekolah-sekolah, bukan hanya untuk pendidikan pertanian, tetapi juga untuk membangun belia,” jelas beliau.

Selain itu, projek tanaman lada turut memberi manfaat kepada komuniti tempatan, sementara kursus-kursus pertanian yang dianjurkan secara bulanan melalui Pusat Pertanian PUTRA membuka ruang kepada masyarakat mempelajari kemahiran praktikal dalam penternakan ayam, pengurusan ternakan babi, dan penanaman durian.

Secara dasarnya, pendidikan menjadi asas utama kepada keberhasilan projek-projek ini kerana menurut beliau, seseorang tidak boleh sekadar ‘cuba-cuba’ menternak lembu, kerbau atau tanaman komersial lain tanpa ilmu yang betul.

Beliau menjelaskan bahawa membuka ladang kerbau atau lembu memerlukan asas pendidikan kukuh, justeru universiti seperti UPMS berperanan penting kerana fokus utamanya tertumpu kepada bidang pertanian.

Beliau memaklumkan bahawa setiap kursus yang dianjurkan oleh UPMS menerima sambutan luar biasa, apabila jumlah peserta melebihi kapasiti sehingga pendaftaran terpaksa ditutup lebih awal.

Fenomena ini membuktikan bahawa masyarakat kini semakin sedar bahawa pertanian bukan lagi kerja kampung semata-mata, tetapi satu bentuk perniagaan moden yang menguntungkan.

Beliau menegaskan bahawa pembangunan pertanian hanya dapat dicapai melalui kerjasama erat tiga pihak utama, iaitu industri, universiti dan komuniti.

Model ini penting bagi memastikan sesuatu projek bukan sahaja berdaya maju tetapi juga memberi pulangan kepada semua pihak yang terlibat.

Contohnya, dalam projek padi di Gedong, universiti membawa kepakaran, industri menyediakan sokongan teknikal serta pasaran, manakala komuniti pula menjadi pelaksana utama di lapangan.

Hasilnya, projek ini bukan sekadar memenuhi keperluan negara terhadap beras, tetapi juga menguntungkan petani tempatan yang terlibat.

Kerjasama sebegini diharap dapat diperluaskan kepada sektor lain seperti penternakan ruminan dan pengeluaran makanan ternakan.

Dengan cara itu, Sarawak dapat mengurangkan kebergantungan kepada import makanan yang pada masa ini menelan belanja sekitar RM4 bilion setahun.

Sektor pertanian kini dilihat sebagai enjin kedua pertumbuhan ekonomi Sarawak selepas minyak dan gas, selaras dengan aspirasi negeri untuk muncul sebagai sebuah ekonomi berdaya saing menjelang 2030.

Menurut statistik Jabatan Pertanian Sarawak, sektor pertanian menyumbang kira-kira 14% kepada KDNK negeri pada tahun 2022, dengan kelapa sawit, padi, lada, dan ternakan sebagai penyumbang utama.

Walau bagaimanapun, Sarawak masih mengimport sebahagian besar makanan asas seperti beras, daging dan sayur-sayuran.

Dengan adanya universiti seperti UPMS yang aktif membina kapasiti komuniti luar bandar, diharap jurang ini dapat ditutup sedikit demi sedikit.

Pertanian moden bukan sahaja berpotensi menambah pendapatan rakyat, malah mengurangkan kebergantungan kepada import, sekali gus meningkatkan keselamatan makanan negara.

Peranan UPMS dalam memperkasa komuniti melalui pertanian jelas memberi impak jangka panjang kepada pembangunan negeri.

Walaupun dana yang tersedia terhad, keberanian untuk terus melaksanakan program berimpak tinggi menunjukkan bahawa kejayaan bukan semata-mata bergantung kepada peruntukan, tetapi kepada visi, kerjasama, dan ilmu yang dibawa ke lapangan.

Dengan kursus berterusan, penglibatan belia, kerjasama erat bersama persatuan peladang dan sekolah, serta sokongan kepimpinan negeri dan negara, UPMS membuktikan bahawa pertanian bukan sahaja warisan turun-temurun, tetapi masa depan ekonomi Sarawak.

Sumber Rujukan:

1. lanz. (2023). PROJEK TRANSFORMASI PADI AGRIHUB@GEDONG UPMKB. Upm.edu.my. https://btu.upm.edu.my/putrabakti/projek_transformasi_padi_agrihub_gedong_upmkb-463
2. News – Pejabat Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri Sarawak. (2025). Sarawak.gov.my. https://tyt.sarawak.gov.my/web/subpage/news_view/103
3. BP 6. (2025, June 30). UPM Bintulu Campus renamed UPM Sarawak with Sultan of Selangor’s consent. Borneo Post Online. https://www.theborneopost.com/2025/06/30/upm-bintulu-campus-renamed-upm-sarawak-with-sultan-of-selangors-consent/
4. Tuah, Y. (2025, April 19). Premier: Gedong to rise as Sarawak’s new biotech hub through algae project with Japanese firm. DayakDaily. https://dayakdaily.com/premier-gedong-to-rise-as-sarawaks-new-biotech-hub-through-algae-project-with-japanese-firm/
5. BP 6. (2025, April 19). Gedong poised to become Sarawak’s new algae biotech hub. Borneo Post Online. https://www.theborneopost.com/2025/04/19/gedong-poised-to-become-sarawaks-new-algae-biotech-hub/
6. Thematic Report | Exploring Opportunities in the Land of Hornbills KEY HIGHLIGHTS. (2023). https://www.midf.com.my/sites/corporate/files/2023-06/Thematic-Exploring%20Opportunities%20in%20the%20Land%20of%20Hornbills-MIDF-210623_0.pdf
7. Lim, I. (2024). Sarawak as a Developed and High-Income State. https://sdi.com.my/wp-content/uploads/2024/03/Sarawak-as-a-Developed-and-High-Income-State_Ms.-Ivy.pdf
8. Editor LH. (2024, July 3). Sarawak remains 4th highest contributor to Malaysia’s GDP in 2023, registers 1.2 pct growth. DayakDaily. https://dayakdaily.com/sarawak-remains-4th-highest-contributor-to-malaysias-gdp-in-2023-registers-1-2-per-cent-growth/
9. Sarawak’s GDP Expands, Services Sector Thrives | Sarawak Tribune. (2024, July 3). New Sarawak Tribune. https://www.sarawaktribune.com/sarawaks-gdp-expands-services-sector-thrives/
10. (2025). Upm.edu.my. https://www.upm.edu.my/news/upms_agriculture_legacy_stays_among_the_worlds_topmost_varsities-25181