Kerjasama silang agensi merujuk kepada usaha koordinasi antara pelbagai organisasi kerajaan termasuk kementerian persekutuan, agensi negeri, pihak berkuasa tempatan, dan entiti separa kerajaan dalam menyediakan perkhidmatan yang bersepadu dan menyeluruh.
Di Sarawak, model ini menjadi semakin penting memandangkan keluasan geografi, kepelbagaian etnik, serta jurang kemudahan luar bandar yang memerlukan tindakan kolaboratif dan bukan bersifat silo.
Sejak pelancaran Pelan Transformasi Perkhidmatan Awam Sarawak (2021–2025), kerajaan negeri memberi tumpuan kepada pendekatan berasaskan “whole-of-government” yang menekankan integrasi dasar dan perkongsian tanggungjawab.
Pelan ini juga seiring dengan kerangka Malaysia MADANI yang menggariskan keperluan kecekapan, keterangkuman dan ketelusan dalam tadbir urus awam.
Peningkatan Keberkesanan
- Koordinasi Kesihatan dan Kebajikan
Menurut laporan Jabatan Kesihatan Negeri Sarawak, pada tahun 2023, 85% daripada 216 klinik kesihatan desa di negeri ini telah melaksanakan program sokongan bersama antara JKR, Majlis Daerah, dan pejabat daerah.
Ini berbanding hanya 60% pada tahun 2021. Penambahbaikan ini telah mempercepatkan penyediaan bekalan ubat dan penyelenggaraan kemudahan asas seperti sistem air dan elektrik.
Sebagai contoh, Klinik Kesihatan Long Bedian di Baram mencatat pengurangan masa menunggu pesakit dari 94 minit ke 65 minit secara purata selepas pelaksanaan mekanisme sokongan bersepadu.
- Pengurusan Bencana
Kejadian banjir besar yang melanda Bintulu pada Disember 2023 menjejaskan lebih 6,500 penduduk.
Ia menjadi titik tolak kepada penubuhan Pusat Operasi Bencana Bersama (PEMBAWA), yang menyatukan 12 agensi seperti APM, Bomba, NADMA, dan Jabatan Meteorologi.
Hasilnya, masa tindak balas kecemasan menurun dari purata 5 jam ke 3 jam, manakala tempoh pemindahan mangsa ke pusat perlindungan turut dipendekkan daripada 7 jam ke 4.5 jam.
Inisiatif ini dijangka menjadi model tetap pengurusan bencana negeri menjelang 2026.
Infrastruktur dan Perumahan
Sarawak mempergiat kerjasama antara Kementerian Pembangunan Kerajaan Tempatan (KPKT) Sarawak, JKR, dan sektor swasta untuk membina rumah kos rendah secara bersepadu.
Tahun 2024 menyaksikan penyelesaian 4,800 unit rumah PPRT, iaitu 300 unit melebihi sasaran asal 4,500 unit.
Faktor kejayaan termasuk penyelarasan antara agensi dalam penjadualan pembinaan, pelantikan kontraktor yang dikongsi, dan penyaluran bahan binaan terus dari pelabuhan utama seperti di Bintulu dan Tanjung Manis.
Selain itu, pemohon rumah layak turut dibantu menerusi pinjaman mikro oleh KWSP dan skim sokongan MBSB, membolehkan lebih ramai golongan B40 memiliki kediaman sendiri.
Contoh kejayaan ialah Projek PPRT Sri Aman, di mana pembinaan 150 unit rumah siap dua bulan lebih awal hasil kerjasama logistik antara JKR dan Pejabat Daerah Sri Aman.
Teknologi dan Digitalisasi
- MyKad Semakan PIN Bersama
Sistem ini mengintegrasikan maklumat antara Jabatan Pendaftaran Negeri, JPN dan Imigresen. Sebelum ini, pemohon perlu hadir secara fizikal ke dua atau tiga lokasi berlainan.
Selepas penggabungan sistem pada suku pertama 2024, 90% permohonan kad pengenalan, dokumen anak angkat dan pemastautin tetap diselesaikan dalam 3 hari bekerja, penurunan ketara berbanding purata 8 hari sebelumnya.
Pelaksanaan ini turut mengurangkan beban fizikal di pejabat daerah sebanyak 40%.
- Pusat Sehenti (One-stop Centres)
Pusat sehenti seperti di UTC Kuching, UTC Sibu dan Digital Economy Hub Miri membolehkan rakyat menyelesaikan urusan seperti pendaftaran lesen perniagaan (SDS), permohonan elektrik (SEB), dan air (BAIDURI) di satu lokasi.
Kajian pengguna oleh MAMPU menunjukkan masa transaksi dapat dikurangkan sehingga 40%, manakala kepuasan pengguna meningkat daripada 68% kepada 82% dalam tempoh setahun (2023–2024).
Cabaran dan Penyelesaian
Perbezaan sistem IT antara agensi kerajaan sering menjadi halangan kepada kelancaran pentadbiran, dengan isu seperti duplikasi data dan kelewatan pengesahan maklumat kerap berlaku.
Menyedari keperluan mendesak untuk mewujudkan ekosistem digital yang lebih bersepadu, Kerajaan Negeri Sarawak telah melaksanakan platform integrasi data dikenali sebagai SarawakGov Connect.
Sehingga Mei 2024, lebih 35 jabatan dan agensi negeri telah mengguna pakai platform ini.
Melalui pelaksanaan SarawakGov Connect, masa pemprosesan dan pengesahan maklumat antara agensi berjaya dikurangkan sebanyak 27% secara purata, sekaligus meningkatkan kecekapan operasi serta mempercepatkan penyampaian perkhidmatan awam kepada rakyat.
Dalam usaha mengoptimumkan penggunaan sumber kewangan, kerajaan negeri turut memperkenalkan model pembiayaan baharu bertemakan “Kos + 1/3 Bersih”.
Model ini direka bentuk bagi menangani isu ketidakseimbangan peruntukan kewangan yang sering dihadapi dalam projek kerjasama antara agensi.
Melalui pendekatan ini, dua agensi terlibat berkongsi kos asas, manakala kerajaan negeri menampung baki satu pertiga kos projek.
Pelaksanaan model ini pada suku pertama tahun 2024 telah mencatatkan kejayaan awal, dengan penjimatan perbelanjaan pentadbiran berjumlah RM4.2 juta.
Penjimatan tersebut memberi ruang kepada agensi terlibat untuk menyalurkan lebih banyak dana kepada inisiatif yang memberi impak langsung kepada kesejahteraan rakyat.
Pengukuhan kerjasama silang agensi telah menghasilkan kesan positif yang nyata kepada rakyat.
Berdasarkan kajian oleh Unit Perancang Ekonomi Negeri (SPU) pada Mei 2024, 78% responden menyatakan kepuasan terhadap kecekapan dan keselarasan perkhidmatan awam, meningkat daripada 63% pada tahun 2022.
Di samping itu, kerajaan menjimatkan anggaran RM18 juta setahun melalui penyatuan sumber stok, penyumberan luar bersepadu, dan pengurangan pengulangan kerja.
Impak langsung termasuk pengurangan masa tunggu, peningkatan akses kepada kemudahan, dan penyediaan perkhidmatan yang lebih mesra pelanggan—terutamanya di kawasan luar bandar dan pedalaman.
Menjelang 2026, kerajaan Sarawak menetapkan sasaran untuk mewujudkan sekurang-kurangnya 100 pusat sehenti di setiap daerah dan bahagian, terutamanya kawasan luar bandar seperti Kapit, Belaga dan Lawas.
Usaha ini akan digerakkan sejajar dengan pelaksanaan Hala Tuju Smart Sarawak, yang menggabungkan rekod kesihatan, data sosial, dan percukaian dalam satu sistem pintar bersepadu.
Selain itu, Sarawak juga berhasrat memperluas kerjasama serantau melalui Projek Trans-Borneo Development Corridor yang melibatkan Kalimantan (Indonesia) dalam aspek keselamatan sempadan, logistik silang sempadan, dan ekonomi hijau.
Pendekatan berasaskan rangkaian serantau ini diharap dapat memperkukuh integrasi ASEAN-Borneo dan membuka peluang baharu bagi perdagangan serta pembangunan infrastruktur rentas negara.
Kerjasama silang agensi di Sarawak telah meletakkan asas kukuh bagi paradigma baharu dalam penyampaian perkhidmatan awam yang lebih responsif, inklusif dan bersepadu.
Keberhasilan pelbagai inisiatif seperti pusat sehenti, platform digital seperti SarawakGov Connect, dan pembiayaan bersama projek infrastruktur telah mempercepatkan proses pentadbiran, meningkatkan kepuasan pengguna, dan mengurangkan pembaziran sumber awam secara signifikan.
Peningkatan keupayaan tindak balas bencana, pemerkasaan sistem kesihatan luar bandar, serta penghasilan lebih banyak rumah mampu milik menunjukkan bahawa apabila agensi kerajaan berganding bahu, impak langsung kepada rakyat menjadi lebih nyata dan meluas.
Penjimatan kos melebihi RM18 juta serta peningkatan tahap kepuasan pengguna kepada 78% pada tahun 2024 adalah antara indikator kejayaan yang tidak boleh dipandang ringan.
Namun, untuk mengekalkan momentum ini menjelang 2025 dan seterusnya, tumpuan perlu diberikan kepada pengukuhan integrasi data merentas agensi, peningkatan kecekapan komunikasi dalaman, dan penstrukturan semula model pembiayaan agar lebih fleksibel tetapi telus.
Selain itu, penglibatan komuniti tempatan, sektor swasta dan rakan serantau akan menjadi pemangkin kepada ekosistem perkhidmatan awam yang benar-benar adaptif dan bersifat masa hadapan.
Dengan komitmen politik yang berterusan, pelaburan teknologi yang strategik, dan tadbir urus berdasarkan data/bukti, Sarawak mampu menjadi model kerjasama silang agensi yang unggul bukan sahaja di Malaysia, malah di peringkat ASEAN.
Rujukan
1. Jabatan Perkhidmatan Awam Malaysia. (2024). Laporan Tahunan 2023–2024. Diakses dari https://docs.jpa.gov.my
2. Unit Pemodenan Tadbiran dan Perancangan Pengurusan Malaysia (MAMPU). (2024). Laporan Transformasi Digital Sektor Awam. Diakses dari https://www.mampu.gov.my
3. Jabatan Kesihatan Negeri Sarawak. (2024). Laporan Penyampaian Klinik Kesihatan Desa Negeri Sarawak. Diakses dari https://jknsarawak.moh.gov.my
4. Sekretariat Pengurusan Bencana Negeri Sarawak. (2024). Laporan Bencana Banjir Bintulu 2023. Diakses dari https://sarawak.gov.my
5. Kementerian Kerja Raya Malaysia (JKR). (2024). Prestasi Projek Infrastruktur Awam Negeri Sarawak. Diakses dari https://www.jkr.gov.my
6. Lembaga Perumahan dan Urbanisasi Sarawak (Housing Development Corporation, HDC). (2024). Pelaporan Program Perumahan Rakyat Termiskin (PPRT). Diakses dari https://hdc.sarawak.gov.my
7. Sarawak Multimedia Authority. (2024). Pelan Hala Tuju Smart Sarawak. Diakses dari https://sma.gov.my
8. Jabatan Statistik Malaysia. (2024). Laporan Kepuasan Perkhidmatan Awam Negeri Sarawak. Diakses dari https://www.dosm.gov.my
9. Laman Rasmi Kementerian Sumber Manusia. (2024). Statistik Pasaran Pekerjaan dan Gred Jawatan Awam 2024. Diakses dari https://jtksm.mohr.gov.my
